Jak rozpoznać obniżone napięcie mięśniowe u niemowlaka?

Autor: dr n. med. Stanisław Faliszewski · Opublikowano: 27 października 2026

Obniżone napięcie mięśniowe u niemowlaka widać jako wiotkość. Dziecko wydaje się „lejące”, mało rusza rączkami i nóżkami, a w 4. miesiącu leży jak mała żabka, z luźno rozłożonymi ramionami. W 8.-9. miesiącu niepokoją okrągłe plecy w siadzie i niechęć do czworaków. Takie objawy skonsultuj z fizjoterapeutą dziecięcym.

Jak wygląda obniżone napięcie mięśniowe u niemowlęcia?

Zaburzenia napięcia mięśniowego mają dwie skrajne formy. Pierwsza to sztywność, czyli wzmożone napięcie mięśniowe: dziecko się pręży i trudno zgiąć mu rączki przy ubieraniu. Druga to obniżone napięcie: dziecko wydaje się wiotkie i „lejące”. Gdy wiotkość dotyczy mięśni tułowia, fizjoterapeuci mówią o wiotkości osiowej.

Ocena napięcia wymaga doświadczenia. Specjalista, pediatra lub fizjoterapeuta, wykonuje między innymi próbę trakcyjną: chwyta dziecko za dłonie i wyciąga je do siadu. Ta próba służy do oceny napięcia posturalnego i osiowego (napięcia mięśni, które utrzymują postawę i tułów). Nie wykonuj jej w domu i nie traktuj jej jako ćwiczenia siadania.

Problemu zbyt niskiego napięcia nie lekceważ. W dłuższej perspektywie może ono utrudnić harmonijny rozwój dziecka.

Jakie objawy obniżonego napięcia widać w pierwszym półroczu?

W 4. miesiącu brak spontanicznej aktywności w leżeniu na plecach może zwiastować rozwijające się zaburzenia napięcia mięśniowego. Przy wiotkości osiowej dziecko leży w charakterystyczny sposób:

• bardzo mało porusza rękami i nogami, leży jak mała żabka,
• ramiona ma rozłożone na boki i luźne, a przy poruszaniu stawiają bardzo mały opór,
• nóżki są wyprostowane.

Sygnałem zaburzeń napięcia jest też głowa, która w leżeniu na brzuchu często opada, bo dziecko nie utrzymuje jej w uniesieniu.

W 5.-6. miesiącu sygnałem rozwijającej się wiotkości jest mała aktywność ruchowa. Niepokoją też stereotypy ruchowe, czyli ruchy bez naprzemienności, ciągle według tych samych wzorców. Dziecko zgina rękę w łokciu i ramieniu, a potem prostuje ramię, łokieć i palce.

Uważaj także na nadmierny spokój. Jeśli niemowlę ciągle leży niemal bez ruchu, nie interesuje się zabawkami i nigdy nie płacze, sprawdź u specjalisty, czy wszystko jest w porządku.

Zbyt niskie napięcie mięśni brzucha nie wspiera ruchów jelit. Może to powodować wzdęcie brzuszka i płacz, które rodzice nazywają „kolką”. Jeśli zawodzą wszystkie znane Ci sposoby na kolkę, fizjoterapeuta dziecięcy oceni napięcie mięśniowe. Więcej przeczytasz w artykule o obronności sensorycznej u niemowląt.

Jak obniżone napięcie wygląda w drugim półroczu?

W 7. miesiącu wiotkość osiowa sprawia, że dziecko na brzuchu nie unosi klatki piersiowej i nie przenosi się na prawą ani na lewą stronę. Nie przyjmuje też „łokcia prezesa”, czyli półbocznej pozycji z oparciem na jednym przedramieniu.

W 8. miesiącu dziecko z rozwijającą się wiotkością osiową nie podnosi się do czworaków. Woli leżeć na brzuchu, w poziomie, jak w 5.-6. miesiącu. Posadzone nie utrzymuje siadu, trzeba je podpierać, ma okrągłe plecy i płacze, gdy zostaje samo w siadzie. Normy tego okresu opisuję w artykule o zachowaniach niemowląt w wieku 8 miesięcy.

W 9. miesiącu sygnałem do konsultacji są podobne objawy. Dziecko po posadzeniu ma zaokrąglone plecy, a miednicę odchyloną do tyłu. W wysokim podporze (na wyprostowanych rękach w leżeniu na brzuchu) nie odrywa brzucha od podłoża. Bywa apatyczne i mało aktywne. Okrągłe plecy są nieprawidłowe także w 10. miesiącu.

W 12. miesiącu o wiotkości osiowej świadczy mała aktywność ruchowa. Dziecko niechętnie się przemieszcza i siedzi w jednym miejscu. Zamiast wstawać i stać, wybiera niskie pozycje: czworaki, leżenie na brzuchu albo pełzanie „foczką”, czyli podciąganie się na obu rękach.

Co jest normą, a co powinno zaniepokoić?

Jak możesz pomóc dziecku w domu?

Rozpoznane obniżone napięcie wymaga pracy fizjoterapeuty. Twoją rolą jest pielęgnacja i zabawa. Te zasady sprawdzają się u każdego niemowlęcia:

1. Stosuj docisk od pierwszych tygodni. Wyraźnie i mocno dociskaj ciało dziecka: barki, ramiona, przedramiona, dłonie, nóżki i stópki. Takie bodźce są dla niemowlęcia przyjemne i tonizujące. Nie przesadzaj jednak i nie rób tego godzinami.
2. Układaj dziecko na brzuchu. Około 10.-12. tygodnia możesz podłożyć mu pod pachy zwinięty ręcznik albo piankowy wałeczek, co pomaga unieść głowę. Na brzuchu kładź dziecko tylko wtedy, gdy możesz je obserwować.
3. Od 4. miesiąca baw się z dzieckiem na piłce. Wystarczy piłka o średnicy 50-60 cm. Niestabilne podłoże wymaga pracy mięśni. Dozuj zabawy spokojnie, z przerwami, i trzymaj dziecko pewnym chwytem.
4. Nie podawaj wszystkiego „pod nos”. Pozwól dziecku samo sięgać po zabawki. Około 6. miesiąca zaczyna się jego samodzielność w przemieszczaniu się.
5. Nie obkładaj dziecka poduszkami i nie podciągaj go za rączki do siadu. Na samodzielny siad przyjdzie czas w 7.-9. miesiącu.

Zabawy, które przygotowują do czworaków i siadania, pokazuję w kursie online „Czworaki i siadanie” dla rodziców dzieci w wieku 7-11 miesięcy. Kurs jest przeznaczony dla zdrowych dzieci i nie zastępuje terapii.

Kiedy iść do fizjoterapeuty dziecięcego?

Umów konsultację, jeśli zauważysz u dziecka:

• w 4. miesiącu bardzo mało ruchu rąk i nóg, pozycję „żabki” i opadającą głowę,
• w 5.-6. miesiącu małą aktywność ruchową i ciągle te same wzorce ruchu,
• w każdym wieku nadmierny spokój: dziecko leży prawie bez ruchu i nie interesuje się zabawkami,
• w 7. miesiącu brak unoszenia klatki piersiowej w leżeniu na brzuchu,
• w 8.-9. miesiącu niechęć do czworaków, okrągłe plecy i niestabilny siad,
• w 12. miesiącu siedzenie w jednym miejscu i niechęć do wstawania.

W gabinecie często słyszę od rodziców: „jeszcze poczekamy”. Czas z reguły nie rozwiązuje jednak problemu, a czekanie działa na niekorzyść dziecka. Wczesne wsparcie zapobiega utrwalaniu się deficytów.

Fizjoterapeuta ocenia rozwój ruchowy dziecka. Jeśli dziecko jest chore albo jego stan nagle się zmienił, najpierw skontaktuj się z pediatrą.