Większość dzieci zaczyna samodzielnie siadać w 8. miesiącu, najpierw bokiem. Do końca 9. miesiąca niemowlę powinno samo wejść w siad i w nim pozostać, bez sadzania przez rodzica. To granica średniej normy. Jeśli pod koniec 9. miesiąca dziecko nie siada samo albo po posadzeniu ma okrągłe plecy, skonsultuj się z fizjoterapeutą dziecięcym.
Czym siadanie różni się od sadzania?
Siadanie to samodzielne, nieprzymuszone wejście dziecka w pozycję siadu prostego, czyli z nogami wyciągniętymi do przodu. Sadzanie to sytuacja, w której to Ty sadzasz dziecko, na przykład na czas karmienia. Kiedy i jak można sadzać niemowlę, opisuję w osobnym artykule Kiedy można sadzać niemowlę?.
Siadanie jest złożoną czynnością. Składają się na nią kontrola napięcia mięśniowego i rozwój odruchów. Zanim dziecko samo usiądzie, wielokrotnie ćwiczy kontrolę ruchu w niższych pozycjach: na brzuchu, w podporze na rękach i na czworakach.
Jak niemowlę uczy się siadać krok po kroku?
- 6. miesiąc. Niemowlę dopiero trenuje siadanie. Położone w leżaczku unosi głowę i ogląda świat, co wielu rodziców odczytuje jako chęć siadania. Nie sadzaj go na siłę.
- 7. miesiąc. Zaczyna się okno rozwojowe dla samodzielnego siadu, które trwa do 9. miesiąca. Dziecko podpiera się na prostych rękach, opiera na jednym przedramieniu w „łokciu prezesa” i uczy się pozycji czworaczej.
- 8. miesiąc. Posadzone dziecko siedzi pewnie i stabilnie, z prostymi plecami i wolnymi rękami. Większość dzieci zaczyna samodzielnie siadać bokiem: przesuwa miednicę na prawą i lewą stronę i próbuje balansować w siadzie.
- Koniec 9. miesiąca. Dziecko samo wchodzi w siad i w nim pozostaje. Sprawnie przesiada się z czworaków do siadu bokiem na lewą i prawą stronę. To zwieńczenie trzeciego kwartału rozwoju.
- 11.-12. miesiąc. Siad jest stabilny, a dziecko balansuje w nim i chętnie bawi się podczas karmienia.
Samodzielny siad pomaga dziecku w drugim ważnym zadaniu tego wieku, czyli we wstawaniu. Więcej o tym etapie piszę w artykule o zachowaniach niemowląt w wieku 9 miesięcy.
Na jakie sposoby dziecko samo wchodzi w siad?
Z moich wieloletnich obserwacji wynika, że dzieci w 9. miesiącu wchodzą w siad na trzy sposoby:
- Z czworaków. Dziecko w podporze na dłoniach i kolanach skręca miednicę i siada bokiem, a potem przechodzi do siadu prostego. To najłatwiejszy, najczęściej wybierany i najlepszy sposób, bo opiera się na wcześniejszej koordynacji w czworakach.
- Przez obrót. Dziecko obraca się na bok, opiera na łokciu i podnosi do siadu, podpierając się wyprostowaną ręką. Ten sposób jest trudniejszy i rzadziej wybierany.
- Z leżenia na plecach. Dziecko obraca się na bok i prostuje plecy do siadu, pomagając sobie rękami. To najtrudniejszy sposób i dzieci opanowują go najpóźniej.
Co jest normą, a co powinno zaniepokoić?
| Wiek | Norma | Kiedy skonsultować |
|---|---|---|
| 6. miesiąc | Dopiero trenuje siadanie; można je posadzić na czas karmienia. | W krzesełku opada, zsuwa się lub bardzo się niepokoi: jeszcze nie jest gotowe, karm je na kolanach. |
| 7. miesiąc | Wysoki podpór na prostych rękach, „łokieć prezesa”, pierwsze czworaki. | Nie podnosi się na proste łokcie, nie przyjmuje „łokcia prezesa”. |
| 8. miesiąc | Posadzone siedzi stabilnie z prostymi plecami; większość zaczyna siadać bokiem. | Nie utrzymuje siadu, trzeba je podpierać, ma okrągłe plecy, płacze, gdy zostaje samo w siadzie. |
| 8. miesiąc | Siad i reakcje obronne symetryczne, w obie strony. | Siedzi na jednym pośladku albo broni się przed upadkiem tylko w jedną stronę, dłużej niż kilka dni. |
| Koniec 9. miesiąca | Samo wchodzi w siad i w nim zostaje. | Nie siada samodzielnie; po posadzeniu ma zaokrąglone plecy i miednicę odchyloną do tyłu. |
Jak możesz pomóc dziecku w domu?
- Od 7. miesiąca baw się z dzieckiem w niskich pozycjach. Zachęcaj je do czworaków i do przechodzenia z czworaków do siadu bokiem, w obie strony. Utrwalasz w ten sposób prawidłowe wzorce ruchu, dzięki którym samodzielny siad pojawi się w normie.
- Nie podciągaj dziecka za rączki do siadu. Chwycenie za dłonie i wyciągnięcie do siadu to próba trakcyjna, którą specjalista ocenia napięcie mięśni. Z prawidłowym wzorcem siadania nie ma to nic wspólnego.
- Nie obkładaj dziecka poduszkami. Wymuszone siedzenie może powodować asymetrię i brak reakcji obronnych przy upadku.
- Do karmienia sadzaj tylko na czas posiłku. Przy rozszerzaniu diety niesiedzące jeszcze dziecko możesz posadzić w krzesełku, najlepiej z podnóżkiem, ale nie na dłużej niż posiłek. Jeśli jest niestabilne, karm je na swoich kolanach. Nie karm dziecka w leżaczku-bujaczku ani w pozycji półleżącej, bo rośnie ryzyko zakrztuszenia. Więcej przeczytasz w artykule o rozszerzaniu diety okiem fizjoterapeuty.
Wszystkie trzy sposoby wchodzenia w siad i zabawy, które do niego przygotowują, pokazuję w kursie online „Czworaki i siadanie” dla rodziców dzieci w wieku 7-11 miesięcy.
Kiedy iść do fizjoterapeuty dziecięcego?
Umów konsultację u fizjoterapeuty dziecięcego lub u pediatry, jeśli:
- w 8. miesiącu dziecko nie chce siedzieć albo nie utrzymuje siadu po posadzeniu,
- w 8. miesiącu w siadzie trzeba je podpierać, ma okrągłe plecy albo płacze, gdy zostaje samo,
- dziecko siedzi asymetrycznie, z jedną nogą podwiniętą albo tylko na jednym pośladku, a zachowanie nie znika w ciągu kilku dni,
- pod koniec 9. miesiąca dziecko nie siada samodzielnie,
- po posadzeniu ma zaokrąglone plecy i miednicę odchyloną do tyłu.
Normy rozwojowe dotyczą większości dzieci, a 20-25% niemowląt może ich nie osiągać. Nie czekaj jednak, aż problem sam minie. W gabinecie często słyszę „jeszcze ma czas”, a czekanie z reguły działa na niekorzyść dziecka.
Fizjoterapeuta ocenia rozwój ruchowy dziecka. Jeśli dziecko jest chore albo jego stan nagle się zmienił, najpierw skontaktuj się z pediatrą.
Najczęściej zadawane pytania
Czy wystarczy, że 9-miesięczne dziecko siedzi, gdy je posadzę?
Nie. Do końca 9. miesiąca dziecko powinno samo wejść w siad i w nim pozostać. To granica średniej normy. Jeśli siedzi tylko po posadzeniu, skonsultuj to z fizjoterapeutą dziecięcym.
Czy podciąganie dziecka za rączki uczy je siadać?
Nie. Wyciąganie dziecka za dłonie do siadu to próba trakcyjna, która służy do oceny napięcia mięśni utrzymujących postawę i tułów. Wykonuje ją specjalista, pediatra lub fizjoterapeuta. Dziecko w 9. miesiącu ma usiąść samodzielnie.
Dlaczego moje dziecko siedzi krzywo, na jednym pośladku?
W 8. miesiącu siad tylko na jednej połowie ciała może oznaczać asymetrię, czyli niezintegrowane odruchy z pierwszego półrocza. Obserwuj dziecko przez kilka dni. Jeśli zachowanie się utrwala, umów konsultację u fizjoterapeuty dziecięcego.
Czy dziecko, które samo nie siada, może jeść w krzesełku?
Tak, ale tylko przez czas posiłku. Jeśli w krzesełku jest bardzo niestabilne, opada na boki, zsuwa się albo mocno się niepokoi, nie jest jeszcze gotowe na tę pozycję. Wtedy lepiej karmić je w siadzie z podparciem na Twoich kolanach.
Od kiedy dziecko siada bokiem?
Większość dzieci zaczyna siadać bokiem w 8. miesiącu. Kontrolę siadu dziecko zdobywa około 7.-8. miesiąca właśnie przez siad boczny, który wzmacnia mięśnie tułowia. Do końca 9. miesiąca przechodzi z czworaków do siadu prostego.