Dziecko urodzone o czasie zaczyna obracać się z pleców na brzuch między 5. a 6. miesiącem, przez prawą i lewą stronę. Normą obrotu z brzucha na plecy jest 6.-7. miesiąc. 7. miesiąc to granica normy: jeśli dziecko nadal nie obraca się na brzuch i na plecy, skonsultuj to z fizjoterapeutą dziecięcym.
Dlaczego najpierw pojawia się obrót z pleców na brzuch?
Po 3. miesiącu dziecko powinno spędzać na brzuchu coraz więcej czasu w ciągu dnia. Dlatego pierwszym obrotem, którego się uczy, jest obrót z pleców na brzuch. Ćwicząc obroty, wzmacniasz też jego chęć do aktywności na brzuchu. Więcej piszę o tym w artykule o obrotach w drugim kwartale.
Do obrotu dziecko przygotowuje się wcześniej. W drugim kwartale coraz lepiej kontroluje głowę w leżeniu na brzuchu, drapie palcami podłoże i sięga po zabawki. Po 5. miesiącu potrafi sięgać po zabawkę jedną ręką, podpierając się na drugiej. Fizjoterapeuci nazywają to dysocjacją obręczy barkowej, czyli niezależną pracą obu ramion.
Jak wygląda pierwszy obrót w 5. miesiącu?
W 5. miesiącu rozwija się aktywność wokół długiej osi ciała. Dziecko leżące na plecach chce przewrócić się na brzuch. Zaczyna od tego, że zgina obie nogi do brzuszka i układa się na boku.
Leżenie na boku w 5. miesiącu powinno być zgięciowe, z nóżkami przy brzuszku. Nieprawidłowe jest ułożenie na boku z barkami i głową odgiętymi do tyłu, po którym dziecko wraca na plecy i układa się asymetrycznie.
Między 5. a 6. miesiącem obrót na brzuch staje się spontaniczny i swobodny. Pod koniec 6. miesiąca dziecko swobodnie obraca się na brzuch i na plecy. Więcej o tym etapie piszę w artykule o zachowaniach niemowląt w 5. i 6. miesiącu.
Kiedy niemowlę obraca się z brzucha na plecy?
Normą obrotu z brzucha na plecy jest 6.-7. miesiąc. Bardzo sprawne dzieci zaczynają wracać na plecy już w 6. miesiącu. U pozostałych ten obrót pojawia się u progu trzeciego kwartału, czyli w 7. miesiącu.
Dzięki obrotom w obie strony dziecko po raz pierwszy samo się przemieszcza. Może, choć nie musi, turlać się wokół własnej osi, żeby dostać się do zabawki. W 7. miesiącu potrafi też zatrzymać się w „pół-pozycji”: leży na boku, oparte na przedramieniu, i wraca na brzuch albo obraca się na plecy. Umie również wykonać kilka obrotów z rzędu w jednym, wybranym kierunku.
Nieprawidłowe jest natomiast przewracanie się z brzucha na plecy w 8.-12. tygodniu. Dziecko unosi wtedy głowę tak wysoko, że traci równowagę. To nie oznaka siły, tylko efekt asymetrii i wzmożonego napięcia w okolicy barków i karku.
Czy dziecko powinno obracać się przez obie strony?
Tak. W 5.-6. miesiącu prawidłowy jest obrót przez prawą i przez lewą stronę. Preferowanie jednej strony bywa naturalne. Niepokojąca jest asymetria, czyli stałe obracanie się tylko przez jeden bok przy niechęci do drugiego.
Obserwuj dziecko w swobodnej zabawie. Jeśli obraca się tylko przez lewy bok, ćwicz z nim obrót przez prawy, i odwrotnie. W 7. miesiącu asymetria jest zawsze nieprawidłowa, bo dominacja jednej półkuli mózgu jest dopiero w fazie rozwoju.
Co jest normą, a co powinno zaniepokoić?
| Wiek | Norma | Kiedy skonsultować |
|---|---|---|
| 8-12 tygodni | Na brzuchu opiera się na przedramionach, samo jeszcze się nie obraca. | Unosi głowę tak wysoko, że przewraca się na plecy. |
| 5. miesiąc | Zgina nogi do brzuszka i układa się na boku, zgięciowo. | Leży na boku z barkami i głową odgiętymi do tyłu, wraca na plecy asymetrycznie. |
| 5.-6. miesiąc | Obraca się z pleców na brzuch przez prawą i lewą stronę. | Brak prób obrotu, obracanie się stale przez jeden bok, odginanie głowy. |
| 6.-7. miesiąc | Obraca się z brzucha na plecy; bardzo sprawne dzieci już w 6. miesiącu. | Wystarczy obserwacja, granicą normy jest 7. miesiąc. |
| 7. miesiąc | Swobodne obroty w obie strony, kilka obrotów z rzędu, „pół-pozycja” na boku. | Nie obraca się na brzuch i na plecy, nie lubi leżeć na boku. |
Jak możesz pomóc dziecku w domu?
- Baw się w „wysoką pupę” od pierwszego kwartału. Unieś bioderka dziecka leżącego na plecach i przybliż jego kolana do rączek. W tej zabawie dziecko ćwiczy zgięcie, skręt i odwiedzenie bioder, a więc mięśnie grzbietu i brzucha potrzebne do obrotów.
- Ćwicz wysoki podpór od 3. miesiąca. Dziecko leżące na brzuchu podnosi głowę i tułów na wyprostowanych rękach. Na początku pomóż mu piankowym wałeczkiem pod pachami.
- Ćwicz obrót codziennie w 5.-6. miesiącu. Połóż dłonie na miednicy dziecka i delikatnie uruchom obrót. Obserwuj pracę jego ramion i z każdym powtórzeniem dawaj mu więcej samodzielności w dokończeniu ruchu. Połóż zabawkę tak daleko, żeby musiało spróbować się do niej dostać.
- Zachowaj symetrię. Rób tyle samo powtórzeń przez prawą i przez lewą stronę.
- Nie zostawiaj dziecka samego. Gdy niemowlę zaczyna się obracać, nie zostawiaj go na przewijaku, kanapie ani łóżku nawet na sekundę. Kiedy nie możesz go pilnować, połóż je w łóżeczku ze szczebelkami albo na macie na podłodze.
Ćwiczenie obrotu jest trudne do opisania słowami. Pokazuję je krok po kroku, w obie strony, w kursie online „Podpór i obroty” dla rodziców dzieci w wieku 3-7 miesięcy. Jak obroty łączą się z trójpodparciem, opisuję w artykule o obrotach i „łokciu prezesa”.
Kiedy iść do fizjoterapeuty dziecięcego?
Umów konsultację, jeśli zauważysz, że dziecko:
- w 8.-12. tygodniu przewraca się z brzucha na plecy, bo bardzo wysoko unosi głowę,
- w 5. miesiącu leży na boku z barkami i głową odgiętymi do tyłu i wraca na plecy asymetrycznie,
- między 5. a 6. miesiącem nie podejmuje żadnych prób obrotu,
- stale obraca się tylko przez jeden bok i nie chce przez drugi,
- przy próbach obrotu odgina głowę,
- w 7. miesiącu nie obraca się z pleców na brzuch i z brzucha na plecy albo nie lubi leżeć na boku.
Fizjoterapeuta ocenia rozwój ruchowy dziecka. Jeśli dziecko jest chore albo jego stan nagle się zmienił, najpierw skontaktuj się z pediatrą.
Najczęściej zadawane pytania
Czy to normalne, że 4-miesięczne dziecko jeszcze się nie obraca?
Tak. W 4. miesiącu dziecko bawi się na brzuchu i przenosi ciężar z jednego przedramienia na drugie. Obrót z pleców na brzuch pojawia się u dziecka urodzonego o czasie między 5. a 6. miesiącem.
Moje dziecko obraca się tylko na jedną stronę. Co robić?
W 5.-6. miesiącu preferowanie jednej strony bywa naturalne. Ćwicz z dzieckiem obrót przez drugi bok, z tą samą liczbą powtórzeń na obie strony. Jeśli stale obraca się tylko przez jeden bok i nie chce przez drugi, pokaż je fizjoterapeucie dziecięcemu.
Dziecko obróciło się w nocy w łóżeczku o 180 stopni. Czy to normalne?
Tak. Między 5. a 6. miesiącem część dzieci obraca się wokół własnej osi krótkiej, jak wskazówka zegara. To tak zwana reakcja piwoty. Od tego okresu nie zostawiaj dziecka samego na przewijaku, łóżku ani tapczanie.
Czy dziecko samo nauczy się obracać, czy trzeba mu pomagać?
Obroty to ważny kamień milowy drugiego i trzeciego kwartału, dlatego warto ćwiczyć je w codziennej zabawie. Wspieraj dziecko w obrocie, ale staraj się, żeby jak najwięcej pracy wykonało samo.
Moje 7-miesięczne dziecko jeszcze się nie obraca. Co robić?
Umów konsultację u fizjoterapeuty dziecięcego. 7. miesiąc to granica normy obrotu wokół długiej osi ciała. W tym wieku dziecko powinno swobodnie obracać się z pleców na brzuch i z brzucha na plecy.