Między 5. a 6. miesiącem niemowlę urodzone o czasie zaczyna obracać się z pleców na brzuch, przez prawą i lewą stronę. Pod koniec 6. miesiąca swobodnie obraca się na brzuch i na plecy, sięga po zabawki i przygotowuje się do pełzania. Brak prób obrotu, obracanie się tylko przez jeden bok albo odginanie głowy skonsultuj z fizjoterapeutą dziecięcym.
Jak niemowlę zaczyna się obracać w 5. miesiącu?
W 5. miesiącu rozwija się aktywność wokół długiej osi ciała, czyli aktywność obrotowa. Dziecko leżące na plecach chce przewrócić się na brzuch. Zaczyna od tego, że zgina obie nogi do brzuszka i układa się na boku (zdjęcia 1 i 2).
Leżenie na boku w 5. miesiącu powinno być zgięciowe, z nóżkami przy brzuszku. Nieprawidłowe jest ułożenie na boku z barkami i głową odgiętymi do tyłu. Dziecko wraca wtedy na plecy i układa się asymetrycznie. Skonsultuj to z fizjoterapeutą dziecięcym. Technikę układania dziecka pokazuję w kursie online Akademii Falmed o II kwartale rozwoju.
Co niemowlę robi rączkami i nóżkami w 5. miesiącu?
W 5. miesiącu dziecko dalej rozdziela ruchy ramion. Na plecach jedna rączka bywa zgięta za głową, a druga leży wzdłuż ciała. To dysocjacja obręczy barkowej, czyli niezależna praca każdego ramienia. Dziecko zaczyna też przekładać rękę na drugą stronę ciała. Wcześniejsza symetria ustępuje pracy w linii środkowej ciała i przekraczaniu tej linii.
Prawidłowo 5-miesięczne dziecko na plecach podciąga oba kolana do brzuszka. Próbuje złapać lewą rączką prawą stópkę, czasem wkłada ją do buzi (zdjęcie 3). Nie każde dziecko to robi i nie musi. O prawidłowym rozwoju świadczy samo chwytanie nóżek: dotykanie uda, kolana, podudzia i próby złapania stopy.
Kiedy niemowlę obraca się z pleców na brzuch, a kiedy z brzucha na plecy?
Dziecko urodzone o czasie, bez zaburzeń, obraca się z pleców na brzuch między 5. a 6. miesiącem. Brak prób obrotu w tym okresie jest nieprawidłowością. Pod koniec 6. miesiąca dziecko swobodnie obraca się na brzuch i na plecy. Normą obrotu z brzucha na plecy jest 6.-7. miesiąc, a bardzo sprawne dzieci zaczynają wracać na plecy już w 6. miesiącu.
Czy dziecko powinno obracać się przez obie strony?
Tak. W 5.-6. miesiącu prawidłowy jest obrót przez prawą i przez lewą stronę. Preferowanie jednej strony bywa naturalne. Niepokojąca jest asymetria, czyli stałe obracanie się tylko przez jeden bok przy niechęci do drugiego.
Co to jest reakcja piwoty?
Między 5. a 6. miesiącem obrót na brzuch jest spontaniczny i swobodny. Część dzieci obraca się też wokół własnej osi krótkiej, czyli w miejscu, jak wskazówka zegara. Kładziesz dziecko w łóżeczku na plecach, a rano leży głową w przeciwną stronę, obrócone o 180 stopni. Podobnie bywa w zabawie na brzuchu: wracasz po chwili, a dziecko leży odwrócone. To reakcja piwoty.
Jak niemowlę bawi się na brzuchu w 6. miesiącu?
W 6. miesiącu, na końcu II kwartału rozwoju, dziecko swobodnie bawi się na brzuchu. Próbuje unieść przedramię nad podłoże i sięgnąć po zabawkę przed sobą. Sięga w przód i w bok, przesuwając zabawki od pozycji na wprost do kąta 90 stopni i dalej. Chwyta lekką zabawkę i przenosi ją do buzi.
Pod koniec 6. miesiąca ruchów jest bardzo dużo, a rączki i nóżki pracują naprzemiennie. Dziecko chętniej bawi się na brzuchu niż na plecach, bo potrafi już samo. Położone na plecach do przewijania często się odgina i niecierpliwi. To naturalne: woli obrócić się na brzuch.
Jak niemowlę przygotowuje się do pełzania?
W 6. miesiącu zaczyna się etap przygotowania do pełzania. Dziecko leżące na brzuchu przenosi ciężar ciała na jedno przedramię, a drugą rączkę wyciąga do przodu. Jednocześnie podciąga kolano (zdjęcie 4). Ten wzorzec ruchu uruchamia pierwsze próby podciągania się do przodu.
Na brzuchu 6-miesięczne dziecko naprzemiennie podciąga kolana do brzucha i bardzo wysoko się wspina, jakby robiło pompkę na prostych łokciach. Niektóre dzieci zaczynają to już pod koniec 5. miesiąca.
Jak 6-miesięczne niemowlę się przemieszcza?
6-miesięczne dziecko potrafi już samodzielnie się przemieszczać. Prawidłowy jest pełny wzorzec pełzania, w tej kolejności:
- prawa ręka,
- lewa noga,
- lewa ręka,
- prawa noga.
Niektóre dzieci w 6. miesiącu nie pełzają i zastępują to innym ruchem. Podciągają się symetrycznie na obu rączkach i dociągają nogi, co nazywam spacerem „na foczkę”. Inne przesuwają się do tyłu: na przedramionach albo na rękach wyprostowanych w łokciach, odpychając się w tył.
Nieprawidłowe jest przesuwanie się na jednym przedramieniu, np. tylko prawą ręką, bez używania lewej. Taka asymetria w 6. miesiącu jest nieakceptowalna i wymaga wizyty u fizjoterapeuty.
Kiedy „pływanie” na brzuchu jest normą, a kiedy nie?
Około 5.-6. miesiąca dziecko może bujać się na brzuchu z rączkami i nóżkami oderwanymi od podłoża. Nazywamy to pływaniem. Uniesienie powinno trwać kilka sekund. Potem dziecko opuszcza przedramiona i przez kilkanaście sekund bawi się z dłońmi opartymi o podłoże. Niepokojące jest stałe trzymanie rąk i nóg w „skrzydełkach”. Może świadczyć o wzmożonym napięciu mięśniowym i wymaga wizyty u specjalisty, np. fizjoterapeuty dziecięcego.
Jak rozwija się chwyt w 6. miesiącu?
W 6. miesiącu dziecko leżące na brzuchu intensywnie rozwija chwyt. Chwytając zabawkę, obraca dłoń i przedramię, a wcześniej trzymało dłoń skierowaną do podłoża. Po obrocie na bok bawi się zabawką. Często mocno drapie podłoże. To ważne ćwiczenie, które później ułatwi mu trzymanie przedmiotów i kontrolę chwytu. Nadal bawi się obiema rękami.
Co z siadaniem w 6. miesiącu?
W 6. miesiącu niemowlę dopiero trenuje siadanie. Położone na plecach w nosidełku albo leżaczku-bujaczku unosi głowę i ogląda świat. To prawidłowe, choć wielu rodziców odczytuje to jako chęć siadania. Nie sadzaj dziecka na siłę. Na czas karmienia możesz je posadzić (zdjęcie 5), ale to nie wiek, w którym wymagamy siadania albo długiego siedzenia. Siedzenie omawiam w artykule o 7. miesiącu życia.
Co jest normą, a co powinno zaniepokoić?
| Wiek | Norma | Kiedy skonsultować |
|---|---|---|
| 5. miesiąc | Na plecach podciąga kolana i chwyta nóżki. Jedna rączka za głową, druga wzdłuż ciała. Przekłada rękę na drugą stronę. | Leży na boku z barkami i głową odgiętymi do tyłu, wraca na plecy i układa się asymetrycznie. |
| 5.-6. miesiąc | Obraca się z pleców na brzuch przez prawą i lewą stronę. | Brak prób obrotu. Obracanie się stale tylko przez jeden bok. Odginanie głowy. |
| 5.-6. miesiąc | Spontaniczne, naprzemienne, różnorodne ruchy. | Mała aktywność ruchowa, ciągle te same wzorce ruchu, utrzymujący się odruch Moro lub ATOS, „skrzydełkowanie” ramion na plecach. |
| 5.-6. miesiąc | „Pływanie” na brzuchu przez kilka sekund, potem zabawa z dłońmi na podłożu. | Ręce i nogi stale uniesione w „skrzydełkach”. |
| 6. miesiąc | Pełzanie naprzemienne albo inny sposób: „na foczkę”, do tyłu. | Przesuwanie się na jednym przedramieniu. |
| 6. miesiąc | Woli brzuch niż plecy, przy przewijaniu może się odginać. | Silne odginanie się przy noszeniu, drażliwość, płaczliwość, przerywany sen, niechęć do leżenia na plecach (omów z pediatrą lub fizjoterapeutą). |
| 6.-7. miesiąc | Obrót z brzucha na plecy. | Dziecko w 7. miesiącu nie obraca się na brzuch i na plecy. |
Jeśli Twoje dziecko ma dopiero 4 miesiące, sprawdź normy w artykule o 4. miesiącu życia.
Jak możesz pomóc dziecku w domu?
- Pilnuj dziecka, które zaczyna się obracać (5.-6. miesiąc). Nie zostawiaj go samego na przewijaku, łóżku, tapczanie ani materacu, bo może spaść przy próbie obrotu.
- Wybieraj płaskie, bezpieczne podłoże (5.-6. miesiąc). Miej dziecko stale na oku. Gdy nie możesz, połóż je w łóżeczku, gdzie szczebelki chronią przed upadkiem, albo na macie na podłodze.
- Nie sadzaj dziecka na siłę (6. miesiąc). Posadzenie na czas karmienia jest w porządku.
- Wybieraj ćwiczenia i zabawy dopasowane do wieku. Przykłady opisuję w artykule Ćwiczenia z niemowlakiem w domu.
Kiedy iść do fizjoterapeuty dziecięcego?
Umów konsultację u fizjoterapeuty dziecięcego, jeśli w 5. lub 6. miesiącu zauważysz u dziecka:
Obroty i przemieszczanie się
- brak prób obrotu między 5. a 6. miesiącem,
- obracanie się stale tylko przez jedną stronę, z niechęcią do drugiej,
- układanie się na boku z barkami i głową odgiętymi do tyłu, a potem powrót na plecy w asymetrycznym ułożeniu,
- odginanie głowy,
- przesuwanie się tylko na jednym przedramieniu, bez używania drugiej ręki,
- stałe trzymanie rąk i nóg w „skrzydełkach” w leżeniu na brzuchu.
Apatia ruchowa
- mało spontanicznych ruchów, co może świadczyć o rozwijającej się wiotkości (obniżonym napięciu mięśniowym),
- stereotypy ruchowe: ruchy bez naprzemienności, ciągle według tych samych wzorców, np. zginanie ręki w łokciu i ramieniu, potem prostowanie ramienia, łokcia i palców.
Przetrwałe odruchy
- utrzymujący się odruch Moro (fizjologiczny odruch, który występuje od urodzenia do 4. miesiąca i potem zanika),
- utrzymujący się odruch ATOS (asymetryczny toniczny odruch szyjny),
- „skrzydełkowanie” ramion na plecach: ramiona odsunięte od tułowia w barkach i zgięte w łokciach (zdjęcie 6).
Możliwa obronność sensoryczna
- silne odginanie się podczas noszenia,
- drażliwość, płaczliwość, przerywany sen, niechęć do leżenia na plecach, widoczna np. na spacerze.
Te dwa zachowania w 5.-6. miesiącu mogą świadczyć o obronności sensorycznej (nadmiernej reakcji na bodźce, np. dotyk), a nie zawsze o głębokich zaburzeniach rozwoju. Omów je z pediatrą lub fizjoterapeutą dziecięcym. Specjalista pokaże Ci, jak pielęgnować i nosić dziecko i jak dawać mu podpowiedzi ruchowo-czuciowe, żeby rozwijało się harmonijnie. Więcej przeczytasz w artykule o obronności sensorycznej u niemowląt.
Ten tekst opisuje normy rozwojowe i nie zastępuje wizyty u specjalisty. Fizjoterapeuta ocenia rozwój ruchowy dziecka. Jeśli dziecko jest chore albo jego stan nagle się zmienił, najpierw skontaktuj się z pediatrą.
Wszystkie etapy od urodzenia do 12. miesiąca zebrałem w jednym miejscu, w przewodniku po rozwoju niemowlęcia 0-12 miesięcy.
Najczęściej zadawane pytania
Czy to normalne, że 5-miesięczne dziecko jeszcze się nie obraca?
Może tak być. Dziecko urodzone o czasie zaczyna obracać się z pleców na brzuch między 5. a 6. miesiącem. Jeśli w tym okresie nie podejmuje żadnych prób obrotu, skonsultuj to z fizjoterapeutą dziecięcym.
Moje dziecko obraca się tylko na jedną stronę. Czy to problem?
W 5.-6. miesiącu dziecko może woleć jedną stronę i to jest naturalne. Niepokojące jest stałe obracanie się tylko przez jeden bok, przy niechęci do drugiego. Taką asymetrię pokaż fizjoterapeucie dziecięcemu.
Dziecko obróciło się w nocy w łóżeczku o 180 stopni. Czy to normalne?
Tak. Między 5. a 6. miesiącem część dzieci obraca się wokół własnej osi krótkiej. To reakcja piwoty. Od tego okresu nie zostawiaj dziecka samego na przewijaku, łóżku ani tapczanie, bo może spaść.
Czy dziecko w 5. miesiącu powinno łapać się za stopy?
Chwytanie nóżek w 5. miesiącu świadczy o prawidłowym rozwoju. Dziecko na plecach podciąga kolana do brzuszka, dotyka uda, kolana, podudzia i próbuje złapać stopę. Nie każde wkłada stopę do buzi i nie musi tego robić.
Czy 6-miesięczne dziecko musi pełzać?
Prawidłowy w 6. miesiącu jest pełny wzorzec pełzania: prawa ręka, lewa noga, lewa ręka, prawa noga. Część dzieci przemieszcza się inaczej, np. „na foczkę” albo do tyłu. Niepokojące jest przesuwanie się tylko na jednym przedramieniu.
Czy mogę posadzić 6-miesięczne dziecko do karmienia?
Tak, na czas karmienia możesz je posadzić. W 6. miesiącu niemowlę dopiero trenuje siadanie, więc nie sadzaj go na siłę i nie wymagaj długiego siedzenia.